4 Beste duurzame geluidsabsorberende materialen

De keuzes die we maken op het gebied van akoestisch ontwerp hebben veel meer impact dan alleen de geluidskwaliteit. Elk paneel dat we specificeren, elk materiaal dat we selecteren, draagt een erfenis met zich mee van gewonnen of hergebruikte grondstoffen. Van productieprocessen die onze planeet belasten of juist ten goede komen, van medewerkers en communities die betrokken zijn bij de toeleveringsketen. In een tijd waarin gebouwen verantwoordelijk zijn voor bijna 40% van de wereldwijde CO2-uitstoot, is de vraag niet alleen “hoe kunnen we ruimtes beter laten klinken?”, maar ook “hoe kunnen we ze beter laten klinken én tegelijkertijd de wereld beter achterlaten dan dat we hem hebben aangetroffen?”

Dit artikel belicht vier baanbrekende, duurzame materialen: PET-vilt, mycelium, katoen en houtwol. Elk materiaal vertegenwoordigt een andere benadering van duurzaam akoestisch ontwerp en heeft unieke eigenschappen, prestatiekenmerken en milieugeschiedenissen.

‍

Waarom duurzame akoestische materialen belangrijk zijn

Decennialang vertrouwde de akoestische industrie op een eenvoudige formule: schuim op basis van aardolie en grondstofintensieve productie. Die leverden prestaties, en dat was voldoende. Maar het begrip ‘voldoende’ is geëvolueerd.

De bouwsector staat voor grote uitdagingen: gebouwen zijn verantwoordelijk voor bijna 40% van de wereldwijde CO2-uitstoot. Traditionele akoestische materialen dragen hieraan bij door hun afhankelijkheid van nieuwe kunststoffen, hun aanzienlijke ecologische voetafdruk bij de productie én hun lineaire levenscyclus die eindigt op stortplaatsen. Duurzame akoestische materialen bieden een concreet antwoord: ze zetten afvalstromen om in waardevolle producten, slaan CO2 op in plaats van het uit te stoten en creëren circulaire systemen waarin materialen terugkeren naar de productie in plaats van als afval te eindigen.

De impact gaat verder dan alleen milieumetingen. Slechte akoestiek draagt bij aan stress, verminderde cognitieve prestaties en zelfs cardiovasculaire belasting. Wanneer we kiezen voor duurzame materialen die het akoestisch comfort verbeteren, investeren we zowel in de gezondheid van de planeet als in het welzijn van de mens. Dit leidt vaak tot een betere luchtkwaliteit binnenshuis, gezondere werkplekken en een verbinding met natuurlijke materialen. Dat levert volgens onderzoek psychologische voordelen op.

Deze keuzes stapelen zich in de loop van de tijd op. Een enkel project lijkt misschien bescheiden, maar vermenigvuldigd over duizenden gebouwen en tientallen jaren gebruik, geven deze beslissingen samen een nieuwe vorm aan industrieën. De materialen die in dit artikel worden besproken, bewijzen dat duurzaamheid en prestaties geen concurrerende prioriteiten zijn, maar complementaire doelstellingen: akoestisch ontwerp dat zowel mensen als de planeet ten goede komt, vandaag en voor de komende generaties.

‍

1 - Mycelium: de akoestische innovatie van de natuur

Wat is mycelium?

Mycelium (de wortelachtige structuur van schimmels) is één van de meest veelbelovende ontwikkelingen op het gebied van duurzame bouwmaterialen. Dit biobased materiaal wordt gekweekt op laagwaardige landbouwafvalstoffen zoals katoenresten, hennepscheven en textielafval, waardoor materialen die anders zouden worden weggegooid, worden omgezet in hoogwaardige geluidsabsorberende panelen.

Het productieproces omvat een gecontroleerde kweek waarbij mycelium het substraat koloniseert en op natuurlijke wijze organische vezels aan elkaar bindt. Na ongeveer 7-14 dagen groei wordt het materiaal gedroogd om verdere ontwikkeling te stoppen, waardoor een stabiel, veilig en duurzaam product ontstaat.

Akoestische eigenschappen

Myceliumpanelen absorberen geluid via twee eigenschappen:

• De poreuze structuur zet geluidsgolven om in microbewegingen en warmte.
• 3D-vormige oppervlakken breken geluidsreflecties af en verspreiden ze.

Het materiaal blinkt vooral uit in het middenfrequentiebereik (250-1000 Hz), waardoor het ideaal is voor het absorberen van spraakgeluid in restaurants, lounges en kantooromgevingen. Typische NRC-waarden variëren van 0,39 tot 0,53, afhankelijk van het paneelontwerp, waarbij sommige configuraties een akoestische absorptie van 70-75% bereiken bij frequenties van 1500 Hz of minder.

Duurzaamheidsreferenties

Het milieuprofiel van Mycelium is buitengewoon:

• 100% biologisch afbreekbaar en circulair.
• Gekweekt op geüpcyclede textielresten en landbouwafval.
• Plasticvrij en zonder bindmiddelen op basis van aardolie.
• Energiezuinig biomanufacturingproces.
• Koolstofvastlegging tijdens de groei.
• Indoor Air Comfort GOLD-certificering.

Brandveiligheid en gezondheid

De natuurlijke samenstelling van mycelium zorgt voor een inherente brandwerendheid:

• Natuurlijk brandvertragend: de biologische structuur van mycelium vertraagt op natuurlijke wijze de verspreiding van vlammen en vormt beschermende verkoolde lagen.
• Verbrandt zeer langzaam, zelfs zonder chemische behandeling, dankzij de dichte, vezelige samenstelling.
• EN 13501-1 Klasse B-s2-d0: behaald met milieuvriendelijke behandeling (gelijkwaardig aan Italiaanse Klasse 1), geschikt voor openbare ruimtes.
• Natuurlijke varianten: D-s2-d0 tot D-s2-d4, afhankelijk van de afwerking.
• Geen vrijgave van giftige harsen: in tegenstelling tot synthetische materialen geeft mycelium geen giftige stoffen af bij blootstelling aan vuur.
• Indoor Air Comfort GOLD®: gecertificeerd voor extreem lage VOS-emissies en allergeentests.
• Voldoet aan de Franse VOS-regelgeving, AgBB/ABG, Belgische regelgeving, Blue Angel, BREEAM en LEED v4-normen.

Uitgelicht product: Mogu akoestische panelen van mycelium

Mogu is een pionier op het gebied van myceliumtechnologie met meerdere collecties akoestische panelen. Het Mogu Foresta-systeem combineert geometrische vouwen die een fascinerend spel van licht en schaduw creëren met een NRC van 0,53. Deze panelen zijn verkrijgbaar in afmetingen van 500 x 500 mm met een dikte van 35-75 mm en hebben een op de natuur geïnspireerde textuur, waaronder riet, bladeren, naalden en natuurlijke myceliumafwerkingen.

Elk paneel heeft een brandklasse van B-s2-d0 en heeft een lage VOS-uitstoot, waardoor het veiliger is dan hout en veel industriële materialen. Het modulaire ontwerp maakt eindeloze creatieve composities mogelijk en bewijst dat geavanceerde duurzaamheid hand in hand kan gaan met architectonische schoonheid.

‍

2 - Katoen: de volledig circulaire oplossing

Wat is akoestisch materiaal op basis van katoen?

Akoestisch materiaal op basis van katoen vertegenwoordigt het summum van circulair ontwerp: volledig composteerbare panelen die met de hand zijn vervaardigd uit natuurlijke grondstoffen. In tegenstelling tot synthetische alternatieven maken deze materialen gebruik van katoencellulose, een bijproduct van de katoenindustrie dat anders als afval zou worden weggegooid.

Wat katoen akoestisch materiaal zo bijzonder maakt, is dat het uitstekende prestaties levert zonder schadelijke synthetische bindmiddelen of chemicaliën. Het materiaal wordt zorgvuldig bewerkt om dimensionaal stabiele panelen te creëren die geschikt zijn voor commerciële toepassingen.

Akoestische eigenschappen

Panelen op basis van katoen bieden een indrukwekkende geluidsabsorptie:

• Kunnen tot 60% van het geluid absorberen.
• De open vezelstructuur vangt geluidsgolven effectief op.
• Uitstekende prestaties over alle spraakfrequenties.
• Natuurlijke dempende eigenschappen verminderen nagalm.

De poreuze eigenschappen van katoenvezels creëeren ideale omstandigheden voor het afvoeren van geluidsenergie door wrijving en warmteomzetting.

Duurzaamheidsreferenties

Akoestische materialen van katoen zijn echt circulair:

• Gemaakt van industrieel katoenafval.
• Volledig composteerbaar aan het einde van de levensduur.
• Geen synthetische bindmiddelen of schadelijke chemicaliën.
• Productieproces waarvoor patent is aangevraagd.
• Ondersteunt terugnameprogramma's voor circulaire re-integratie.

Brandveiligheid en gezondheid

Akoestische materialen van katoen voldoen aan commerciële brandveiligheidseisen:

• Voldoet aan commerciële brandveiligheidseisen: geschikt voor openbare en commerciële installaties.
• Geen synthetische bindmiddelen: elimineert giftige emissies die gepaard gaan met chemische lijmen bij blootstelling aan brand.
• Samenstelling van natuurlijke vezels: vermindert rookontwikkeling in vergelijking met synthetische alternatieven.
• Vrij van schadelijke chemicaliën: productieproces waarvoor patent is aangevraagd, vermijdt brandvertragende chemicaliën die kunnen uitgassen.
• Gezonder binnenklimaat: draagt bij aan een superieure luchtkwaliteit zonder afbreuk te doen aan de veiligheidsnormen.

Uitgelicht product: ARCHISONIC® Cotton akoestische tegels van Impact Acoustic

ARCHISONIC® Cotton onderscheidt zich als het eerste en enige volledig circulaire akoestische materiaal dat ooit is geproduceerd. Deze tegels zijn zorgvuldig met de hand vervaardigd uit bijproducten van katoencellulose en hebben hun eigenschappen zonder schadelijke synthetische bindmiddelen, waardoor ze volledig composteerbaar zijn.

Impact Acoustic's materialen streven naar circulariteit met hun “Impact Loop Take Back-programma”, waarbij deelnemers tot 10% van de oorspronkelijke aankoopprijs terugkrijgen voor geretourneerde katoenen panelen. Deze innovatieve aanpak laat zien dat hoogwaardige akoestiek en volledige verantwoordelijkheid voor het milieu hand in hand kunnen gaan.

‍

3 - Houtwol: tijdloos materiaal, moderne prestaties

Wat is houtwol?

Houtwol combineert twee van 's werelds oudste bouwmaterialen: hout en cement. Het materiaal wordt vervaardigd uit zachthoutsoorten zoals sparren, dennen of sparren, die worden versnipperd tot dunne strengen en gemengd met een cementachtig bindmiddel. Na compressie en uitharding ontstaat een stijf, ademend materiaal met een kenmerkende vezelige textuur.

De dichtheid varieert doorgaans tussen 350 en 500 kg/m³, waarbij de panelen een opmerkelijke duurzaamheid en natuurlijke thermische isolatie-eigenschappen hebben, naast akoestische prestaties.

Akoestische eigenschappen

De open structuur van houtwol maakt het een bewezen hoogwaardige geluidsabsorbeerder:

• Vangt en verspreidt geluidsenergie effectief.
• Bijzonder effectief bij menselijke stemfrequenties (500-4000 Hz).
• NRC-waarden variërend van 0,45 tot 0,95, afhankelijk van de configuratie.
• Verbeterde prestaties met achtergrondmaterialen zoals steenwol.
• Geen geluidsreflectie van vezelachtig oppervlak.

Dikkere panelen bieden over het algemeen een betere absorptie, waarbij strategische installatiemethoden (luchtspleten, achtergrondmaterialen) de akoestische prestaties aanzienlijk verbeteren.

Duurzaamheidsreferenties

Houtwol biedt aantrekkelijke milieuvoordelen:

• Gemaakt van hernieuwbare, duurzaam beheerde bosbestanden.
• Vaak afkomstig van FSC®- of PEFC™-gecertificeerd hout.
• Recyclebaar en biologisch afbreekbaar.
• Lage VOS-uitstoot.
• Komt in aanmerking voor LEED-punten.
• Eenvoudig productieproces met weinig afval.

Brandveiligheid en gezondheid

Houtwol bereikt een superieure brandwerendheid dankzij het unieke cementbindende systeem:

• Brandklasse A: de hoogst mogelijke classificatie volgens de ASTM E84-normen.
• EN 13501-1-gecertificeerd: voldoet aan de Europese brandveiligheidseisen.
• Inherent brandwerend: het cementgebonden bindmiddel biedt permanente brandbeveiliging.
• Mineralisatieproces: tijdens de productie worden brandwerende eigenschappen op materiaalniveau gecreëerd, niet door oppervlaktebehandelingen.
• Gekeurd als beschermende bekleding: gecertificeerd met klasse 1-coating voor structurele brandbeveiliging.
• Anorganisch bindmiddel creëert een brandwerende film die een beschermende barrière vormt bij blootstelling aan vuur.
• Kritische samenstellingsverhouding: ontworpen met een verhouding van houtwol tot bindmiddel van niet minder dan 1:2 voor optimale brandwerendheid.
• Lage brandbaarheidindex: voorkomt ontbranding en beperkt de verspreiding van vlammen door zowel de materiaalsamenstelling als de organisch-minerale bindmiddelsystemen.
• Strenge tests: geëvalueerd volgens ASTM E84 en EN 13501-1 voor brandbaarheid, rookontwikkeling en giftige emissies.

Uitgelicht product: BAUX Houtwol akoestisch paneel

BAUX heeft houtwol naar een hoger niveau getild met innovatieve akoestische panelen. Deze panelen combineren traditionele houtwolproductie met moderne esthetiek en prestatieoptimalisatie.

BAUX-panelen voldoen aan brandklasse A en bieden tegelijkertijd superieure geluidsabsorptie. Ze zijn verkrijgbaar in diverse natuurlijke tinten, strenggroottes en aanpasbare vormen en bieden creatieve mogelijkheden die variëren van modern minimalisme tot ingewikkelde artistieke ontwerpen. De natuurlijke texturen voegen warmte en elegantie toe aan elke ruimte en bieden tegelijkertijd bewezen akoestische prestaties, ondersteund door certificeringen zoals de FSC- en PEFC-normen voor duurzame bosbouw.

‍

4 - PET-vilt: plastic flessen omzetten in prestaties

Wat is PET-vilt?

PET-vilt is een van de meest succesvolle voorbeelden van circulaire economieprincipes in akoestisch ontwerp. Dit synthetische viltmateriaal wordt voornamelijk vervaardigd uit gerecyclede plastic flessen, meestal bestaande uit 60% gerecyclede en 40% nieuwe PET-vezels.

Het productieproces transformeert afgedankte flessen tot hoogwaardige akoestische panelen door middel van nauwkeurige temperatuurregeling, naaldtechnieken en warmtebehandeling. Het resultaat is een materiaal dat zowel sterk als zacht aanvoelt, lichtgewicht maar toch veerkrachtig is, met een open celstructuur die ideaal is voor geluidsabsorptie.

Akoestische eigenschappen

PET-vilt blinkt uit in het absorberen van midden- tot hoge frequenties, precies het bereik waarin menselijke spraak en veelvoorkomend kantoorgeluid voorkomen. Het materiaal werkt via meerdere mechanismen:

• Viscous effects zorgen ervoor dat geluidsgolven een moeizaam pad moeten afleggen.
• Wrijving tussen lucht en vezels zet geluidsenergie om in warmte.
• Dempende eigenschappen absorberen kinetische energie van geluidsdruk.

Prestatiestatistieken tonen de effectiviteit aan: een paneel van 12 mm bereikt NRC-waarden tussen 0,45 en 0,75, afhankelijk van de installatie, waarbij strategische luchtspleten de absorptiecapaciteit aanzienlijk verbeteren.

Duurzaamheidsreferenties

De milieuvoordelen zijn overtuigend:

• Grotendeels gemaakt van gerecyclede PET-flessen.
• 100% recyclebaar aan het einde van de levensduur.
• Lagere energieproductie in vergelijking met nieuwe materialen.
• Komt in aanmerking voor LEED-credits.
• Vrij van formaldehyde en schadelijke bindmiddelen.

Brandveiligheid en gezondheid

PET-viltpanelen hebben uitzonderlijke veiligheidskwaliteiten:

• Van nature brandwerend: de brandvertragende eigenschappen zijn permanent en inherent aan de vezels, waardoor geen aanvullende chemische behandelingen nodig zijn.
• ASTM E84 Klasse A-certificering: de hoogste classificatie voor vlamverspreiding en rookontwikkeling in bouwmaterialen.
• EN 13501 Klasse B-s1,d0: voldoet aan strenge Europese brandveiligheidsnormen (lage rookontwikkeling, geen brandende druppels).
• Vrij van formaldehydebindmiddelen: polyestervezels vervuilen de lucht niet en dragen bij aan een schoner binnenklimaat.
• Vrij van chemische irriterende stoffen en geuren: zorgt voor een gezondere luchtkwaliteit binnenshuis zonder giftige emissies bij blootstelling aan brand.

Uitgelicht product: ARCHISONIC® PET-viltpaneel van Impact Acoustic

ARCHISONIC® Felt van Impact Acoustic illustreert het potentieel van PET-vilt. Elke vierkante meter van 24 mm dik materiaal bevat 88 gerecyclede PET-flessen en bereikt bij correcte installatie een indrukwekkende αw van 0,90. ARCHISONIC® Felt is verkrijgbaar in 36 zorgvuldig samengestelde kleuren in acht verschillende families en biedt uitgebreide ontwerpflexibiliteit met behoud van de Cradle to Cradle Certified®-status.

‍

Vergelijkende analyse: het juiste materiaal kiezen

Houd bij het kiezen uit deze vier duurzame akoestische materialen rekening met de volgende factoren:

Akoestische prestaties

• Het beste voor spraakfrequenties: houtwol, katoen.
• Hoogste NRC-waarden: PET-vilt (met luchtopeningen), houtwol (met achterkant).
• Uitstekend bij gemiddelde frequenties: mycelium.
• Veelzijdige frequentierespons: PET-vilt.

Duurzaamheidsprofiel

• Meest circulair: katoen (volledig composteerbaar).
• Beste afvalverwerking: PET-vilt (recycling van consumentenafval), mycelium (landbouwafval).
• Hernieuwbare grondstof: houtwol, katoen.
• Koolstofopslag: mycelium.

Brandwerendheid en veiligheid

• Hoogste brandklasse: houtwol (klasse A - ASTM E84).
• Inherente brandwerendheid (geen chemische behandelingen): PET-vilt, houtwol, mycelium.
• Certificering voor openbare ruimtes: alle vier de materialen voldoen aan de bouwvoorschriften voor commerciële gebouwen.
• Lage rookontwikkeling: PET-vilt (EN 13501 B-s1,d0 - minimale rookontwikkeling), mycelium (classificatie s2), houtwol (klasse A).
• Geen giftige emissies: mycelium (geen giftige harsen), PET-vilt (geen formaldehyde), katoen (geen synthetische bindmiddelen).
• Voldoet aan Europese normen: PET-vilt (B-s1,d0), mycelium (B-s2-d0 met behandeling), houtwol (EN 13501-1).

Ontwerpflexibiliteit

• Kleuropties: PET-vilt (meer dan 36 kleuren).
• Textuurvariatie: Mycelium (op de natuur geïnspireerde texturen).
• Vormaanpassing: Houtwol, PET-vilt.
• 3D-oppervlakteopties: Mycelium, Houtwol.

Duurzaamheid en onderhoud

• Hoogste slagvastheid: PET-vilt, houtwol.
• Vochtbestendigheid: PET-vilt (op basis van kunststof), houtwol (gebonden met cement).
• Brandwerendheid: houtwol (klasse A), alle materialen voldoen aan commerciële normen.
• Minimaal onderhoud: PET-vilt, mycelium (antistatisch).

Geschiktheid voor toepassing

• Drukbezochte ruimtes: PET-vilt, houtwol.
• Vochtige omgevingen: PET-vilt.
• Openbare ruimtes waar brandveiligheid vereist is: houtwol.
• Biofilische ontwerpprojecten: mycelium, katoen.
• LEED/duurzaamheidscertificeringsprojecten: alle vier de materialen.

‍

Overwegingen bij installatie en implementatie

Ongeacht het materiaal dat je kiest, zorgt een juiste installatie voor optimale akoestische prestaties:

• Luchtspleten verbeteren de absorptie aanzienlijk, met name bij dunnere panelen.
• Het dekkingsgebied moet worden berekend op basis van het volume van de ruimte en de vereisten voor nagalm.
• Strategische plaatsing op parallelle oppervlakken voorkomt flutter echo.
• Achtergrondmaterialen kunnen de frequentierespons verbreden.
• Professioneel akoestisch advies zorgt voor optimale resultaten.

‍

De toekomst van duurzame akoestiek

Het landschap van akoestische materialen blijft zich snel ontwikkelen. Innovaties op het gebied van biogebaseerde materialen, circulaire ontwerpprincipes en prestatieoptimalisatie bieden steeds meer mogelijkheden voor architecten en ontwerpers die zowel milieuvriendelijkheid als akoestische perfectie nastreven.

Deze vier materialen (mycelium, katoen, houtwol, en PET-vilt) laten zien dat duurzaamheid en prestaties geen compromissen zijn, maar complementaire doelstellingen. Nu bouwvoorschriften steeds meer nadruk leggen op de impact op het milieu en bewoners een gezonder binnenklimaat eisen, vertegenwoordigen deze milieuvriendelijke akoestische panelen niet alleen de huidige best practices, maar ook de basis voor toekomstig akoestisch ontwerp.

Of je nu wordt aangetrokken door het bewezen recyclingverhaal van PET-vilt, de innovatieve biotechnologie van mycelium, de volledige circulariteit van katoen of de tijdloze duurzaamheid van houtwol, elk materiaal biedt een weg naar ruimtes die zowel voor mensen als voor de planeet even goed klinken als ze aanvoelen.

‍

Klaar om je ruimte te transformeren met duurzame akoestische oplossingen? Neem contact op met de akoestische adviseurs van Akoesta om te ontdekken welk materiaal het beste past bij de unieke eisen van je project. Ons team biedt uitgebreide akoestische beoordelingen, materiaaladviezen en installatieondersteuning om ervoor te zorgen dat je ruimte zowel milieudoelstellingen als akoestische uitmuntendheid bereikt.

‍

Veelgestelde vragen

V: Zijn duurzame akoestische materialen even effectief als traditionele opties?

Ja. Moderne duurzame materialen evenaren of overtreffen vaak traditionele akoestische materialen op basis van schuim. PET-vilt bereikt bijvoorbeeld NRC-waarden van 0,90-0,95 bij een juiste installatie, terwijl myceliumpanelen vergelijkbaar presteren als conventionele materialen bij frequenties boven 3000 Hz.

V: Hoe kies ik tussen deze vier materialen?

Houd rekening met de prioriteiten van je project: PET-vilt blinkt uit in duurzaamheid en kleuropties; mycelium biedt een uniek biofiel ontwerp; katoen biedt volledige circulariteit; houtwol levert een tijdloze esthetiek met superieure brandwerendheid. Akoestisch adviseurs kunnen je helpen bij het afstemmen van de materiaaleigenschappen op jouw specifieke eisen.

V: Kunnen deze materialen dezelfde brandveiligheidsklassen behalen als traditionele opties?

Ja absoluut. Houtwol behaalt brandklasse A, terwijl PET-vilt 72 brandtestcertificeringen heeft. Myceliumpanelen bereiken de classificatie B-s2-d0 en katoenmaterialen voldoen aan commerciële brandveiligheidsnormen. Ze zijn allemaal geschikt voor openbare en commerciële toepassingen.

V: Wat is de levensduur van deze duurzame materialen?

Deze materialen zijn ontworpen voor langdurige prestaties. PET-vilt verslechtert niet na verloop van tijd dankzij de kunststofsamenstelling. Houtwolpanelen zijn uiterst duurzaam mits ze op de juiste manier worden geïnstalleerd. Myceliumproducten behouden hun dimensionale stabiliteit dankzij zorgvuldig ontwerp. Katoenpanelen bieden robuuste prestaties mits ze op de juiste manier worden onderhouden. Alle materialen zijn ontworpen om de levensduur van typische commerciële installaties te doorstaan.